अमेरिकामा मंगलबार हुने मध्यावधि निर्वाचनअघि सार्वजनिक मतसर्वेक्षणहरूले राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको रिपब्लिकन पार्टीलाई संसदका दुवै सदनमा चुनौती देखाएका छन्।
यस निर्वाचनमा प्रतिनिधि सभाका सबै ४३५ र सय सदस्यीय सिनेटका ३५ सिटका लागि मतदान हुँदैछ।
विभिन्न संस्थाका सर्वेक्षणको औसत निकाल्ने रियल क्लियर पोलिटिक्स (आरसिपी) का अनुसार प्रतिनिधि सभाका लागि राष्ट्रिय समर्थनमा डेमोक्र्याटिक पार्टी स्पष्ट रूपमा अघि छ। सिनेटमा पनि रिपब्लिकनको बहुमत उल्टिन सक्ने संकेत देखिएको छ। तर त्यहाँका केही निर्णायक प्रतिस्पर्धामा अन्तर साँघुरो छ।
मंगलबार हेरिएको आरसिपीको राष्ट्रिय सर्वेक्षण औसतमा डेमोक्र्याटलाई ५२.१ प्रतिशत र रिपब्लिकनलाई ४३.३ प्रतिशत समर्थन छ। अर्थात् डेमोक्र्याट ८.८ प्रतिशत बिन्दुले अघि छन्।
यस औसतमा समेटिएका राष्ट्रिय सर्वेक्षणहरूले प्रतिनिधिसभामा कुन पार्टीका उम्मेदवारलाई मत दिने मतदाताको चाहना छ भन्ने मापन गर्छन्। यसले देशभरको राजनीतिक झुकाव देखाउँछ। तर यही अनुपातमा सिट बाँडिने होइन। प्रतिनिधि सभाका सदस्य अलगअलग निर्वाचन क्षेत्रबाट चुनिन्छन्।
सन् २००० मा सुरू भएको रियल क्लियर पोलिटिक्स अमेरिकी राजनीति, निर्वाचन र सार्वजनिक नीतिसम्बन्धी समाचार तथा विश्लेषण प्रकाशित गर्ने वेबसाइट हो।
यसको ‘आरसिपी औसत’ एउटै संस्थाले गरेको सर्वेक्षणको नतिजा होइन। विभिन्न सञ्चारमाध्यम र सर्वेक्षण संस्थाले सार्वजनिक गरेका मतसर्वेक्षणहरूलाई समेटेर निकालिएको औसत हो। अमेरिकी सञ्चारमाध्यम र राजनीतिक विश्लेषकहरूले चुनावी प्रतिस्पर्धाको अवस्था बुझ्न यसलाई सन्दर्भका रूपमा प्रयोग गर्छन्।
आरसिपीको निर्वाचन क्षेत्रगत आकलनले पनि प्रतिनिधिसभामा (हाउस) डेमोक्र्याटलाई अनुकूल अवस्था देखाएको छ। उसले २२७ सिटलाई डेमोक्र्याटतर्फ र १८० सिटलाई रिपब्लिकनतर्फ राखेको छ। बाँकी २८ सिटमा कसको पल्ला भारी छ भन्ने स्पष्ट छैन।
४३५ सदस्यीय प्रतिनिधि सभामा बहुमतका लागि २१८ सिट चाहिन्छ। यस हिसाबले आरसिपीले डेमोक्र्याटतर्फ राखेका सिट नै बहुमतको सीमाभन्दा नौ बढी छन्।
यद्यपि यी जितिसकेका सिट होइनन्। यस वर्गीकरणमा सुरक्षित मानिएका क्षेत्रसँगै कुनै पार्टीतर्फ ढल्किएका क्षेत्र पनि पर्छन्। राष्ट्रिय सर्वेक्षणको औसत र क्षेत्रगत सिट आकलन फरक कुरा हुन्।
सिनेटको बहुमत बदल्न चार सिट
सिनेटमा अहिले रिपब्लिकनका ५३ सदस्य छन्। डेमोक्र्याटका ४५ र उनीहरूसँगै रहने दुई स्वतन्त्र सदस्य गरी अर्को पक्षमा ४७ सदस्य छन्।
डेमोक्र्याट पक्षले आफ्ना सिट जोगाउँदै रिपब्लिकनबाट थप चार सिट खोस्न सके ५१ सदस्यसहित बहुमत बनाउँछ। बराबर ५०–५० भए उपराष्ट्रपति जेडी भान्सले निर्णायक मत दिन सक्ने भएकाले रिपब्लिकनलाई फाइदा हुन्छ।
आरसिपीको सामान्य सिनेट नक्सामा डेमोक्र्याट पक्षमा ४७ र रिपब्लिकन पक्षमा ४४ सिट राखिएको छ।
नौ सिटलाई अनिर्णीत मानिएको छ। यसमा यसपालि निर्वाचन नहुने सिट पनि समेटिएका छन्। तर अनिर्णीत सिट नराखी प्रत्येक प्रतिस्पर्धालाई एक पक्षमा छुट्याउने उसको छुट्टै ‘नो टस–अप्स’ नक्सामा डेमोक्र्याट पक्षलाई ५३ र रिपब्लिकनलाई ४७ सिट देखाइएको छ।
त्यसमा अहिले रिपब्लिकनसँग रहेका नर्थ क्यारोलाइना, क्यान्सस, मेन, ओहायो, टेक्सस र अलास्का गरी छ सिट डेमोक्र्याटतर्फ जाने देखाइएको छ। डेमोक्र्याट पक्षबाट रिपब्लिकनतर्फ जाने सिट देखाइएको छैन।
यसलाई डेमोक्र्याटले ५३ सिट जित्ने निश्चित भविष्यवाणीका रूपमा बुझ्न भने मिल्दैन। थोरै अग्रता भएको प्रतिस्पर्धालाई पनि एक पक्षमा राख्दा बनेको नक्सा हो यो।
यीमध्ये नर्थ क्यारोलाइनामा डेमोक्र्याट उम्मेदवार रोय कुपरको अग्रता ठूलो छ। सम्बन्धित प्रतिस्पर्धाको आरसिपी औसतमा उनको समर्थन ५२.८ प्रतिशत र रिपब्लिकन माइकल ह्वाट्लीको ४१.८ प्रतिशत छ। अन्तर ११ प्रतिशत बिन्दुको हो।
मेनमा भने प्रतिस्पर्धा धेरै नजिक छ। उक्त राज्यको छुट्टै आरसिपी पृष्ठमा डेमोक्र्याट ट्रोय ज्याक्सनलाई ४९.८ प्रतिशत र रिपब्लिकन सिनेटर सुजन कोलिन्सलाई ४७ प्रतिशत समर्थन देखाइएको छ।
अन्य निर्णायक प्रतिस्पर्धामा पनि डेमोक्र्याटको अग्रता फरकफरक छ। आरसिपीको प्रतिस्पर्धात्मक सिनेट दौडसम्बन्धी विवरणमा क्यान्ससमा डेमोक्र्याट उम्मेदवार ४.१, ओहायोमा २.८ र टेक्ससमा २.६ प्रतिशत बिन्दुले अघि छन्। अलास्कामा अन्तर एक प्रतिशत बिन्दु मात्र छ।
आयोवामा भने रिपब्लिकन उम्मेदवार ०.१ प्रतिशत बिन्दुले अघि छन्। यति सानो अन्तरले कसले जित्छ भन्ने भरपर्दो निष्कर्ष दिँदैन।
ट्रम्पका लागि किन महत्त्वपूर्ण?
यो निर्वाचनले ट्रम्पलाई राष्ट्रपति पदबाट हटाउने होइन। तर संसदको नियन्त्रण फेरिए उनको बाँकी कार्यकालमा नीति अघि बढाउने अवस्था बदलिन्छ।
प्रतिनिधि सभामा विपक्षीको बहुमत भए त्यहाँबाट विधेयक पारित गराउन डेमोक्र्याटको समर्थन आवश्यक पर्छ। सिनेट पनि गुमे न्यायाधीश, राजदूत र मन्त्रिपरिषद्का पदाधिकारीको नियुक्ति अनुमोदनमा थप अवरोध आउन सक्छ। यस्ता नियुक्तिमा सिनेटको स्वीकृति चाहिन्छ।
अहिलेका सर्वेक्षण र आरसिपीको सिट आकलनले प्रतिनिधि सभामा डेमोक्र्याटलाई अनुकूल अवस्था देखाउँछन्। सिनेटमा पनि बहुमत बनाउने बाटो खुला छ, तर त्यसका लागि उनीहरूले साँघुरो अन्तर भएका धेरै प्रतिस्पर्धा जित्नुपर्नेछ।
सर्वेक्षण मतदानको परिणाम होइन। कसले वास्तवमा मतदान गर्छ, अनिर्णीत मतदाता कता जान्छन् र सर्वेक्षणले कुन पक्षको समर्थन कम वा बढी आँकेको छ भन्ने कुराले अन्तिम परिणाम बदल्न सक्छ।
विशेषगरी एक–दुई प्रतिशत बिन्दुको अन्तर भएका सिनेट दौडमा यही अनिश्चितता निर्णायक हुन सक्छ।
